Ziemie lodowe – czyją własnością?

Czyli jakie państwa roszczą sobie prawa do Arktyki i Antarktyki?

Nigdy nie lubiłem geografii, ale ten temat – dla mnie – jest ciekawy. Podzielę się nim z Tobą 🙂

Arktyka

Na początek bliższa nam (mieszkającym w Polsce) Arktyka.

Dlaczego państwa w ogóle walczą o Aktykę, skoro tam nic nie ma – sam lód (a i jego być może nidługo nie będzie). Być może właśnie lobalne ocieplenie będzie sprawcą większej rywlizacji o Arktykę – stopienie się lodu odsłoni ukryte tam surowce naturalne. Ponoć jest tam ¹⁄3  niewydobytych światowych złóż ropy naftowej oraz  duże ilości gazu, diamentów, niklu i platyny.

The area north of the Arctic Circle has an estimated 90 billion barrels of undiscovered, technically recoverable oil, 1,670 trillion cubic feet of technically recoverable natural gas, and 44 billion barrels of technically recoverable natural gas liquids in 25 geologically defined areas thought to have potential for petroleum.

[…]

These resources account for about 22 percent of the undiscovered, technically recoverable resources in the world.

Źródło: http://www.usgs.gov/newsroom/article.asp?ID=1980#.Vo0YnRXhCM8

W tym PDF-ie możecie zobaczyć prawdopodobieństwo występowania złóż na w danym terenie naniesione na mapę.

Na złą sytuację Arktyki wpływa być może fakt, że jej status nie został uregulowany żadnym międzynarodowym prawem. Dlatego też do określenia jej statusu można używać dwóch teorii:

  • teoria morza pełnego,
  • teoria sektorów.

Teoria morza pełnego (przedstawiając ją w bardzo uproszczony sposób) obejmuje wszystkie części morza, które nie znajdują się do dwustu kilometrów od lądu lub nie znajdują się na jego terenie (jak na przykład jeziora).

762px-Nordpolarmeer_Sektorenaufteilung.svgTeoria sektorów mówi o tym, że prawo do lądów (znanych, jak i poznanych dopiero w przyszłości) mogą rościć sobie państwa, których terytorium styka się ze spornym terenem). Według tej teorii prawo do Arktyki mają tylko: Kanada, Rosja, USA, Dania i Norwegia. Ponieważ ta teoria została przedstawiona (przez Kanadę) w 1925 roku Rosja nie mogłaby mieć niektórych jej terenów, (ponieważ ZSRR nie zajmował danych terenów) a Islandia nie miałaby żadnych terenów (ponieważ jej polityka zagraniczna w tamtym czasie była kierowana przez Danię – były razem w unii personalnej).

Rosja i Dania przeprowadziły swoje badania mające udowodnić, że szelf Łomonosowa są kolejno połączone z szelfem kontynentalnym (Rosja) lub z Grenlandią (Dania). Na tej podstawie oba te kraje roszczą sobie prawa do Arktyki.

Rosja zresztą – jak zwykle – nie czekając na nikogo – w 2007 roku w pobliżu koła podbiegunowego na głębokości czterech kilometrów umieściła rosyjską flagę i wiadomość dla potomnych.

Kanada z kolei twierdzi, że Grzbiet Łomonosowa ma połączenie z ich szelfem kontynentalnym, jednocześnie upominając się o tak zwane Przejście Północno-Zachodnie (na północy Kanady, pomiędzy małymi wysepkami).

Ciekawy ruch wykonała… Unia Europejska, która sześć lat temu przyjęła komunikat „Unia Europejska i Region Arktyczny”. W tych miejscach możesz poczytać na ten temat w oficjalnych źródłach:

Antarktyda

Traktat Antarktyczny

Tu sprawy porządkuje Traktat Antarktyczny, który został podpisany w 1959 roku w Waszyngtonie. Podpisało go dwanaście państw.

Od tego czasu Antarktydę można wykorzystywać jedynie w celach pokojowych. Traktat nie zezwala na przeprowadzanie jakichkolwiek działań militarnych na jej terenie, przeprowadzania prób atomowych oraz zanieczyszczania jej, a badania przeprowadzane na Antarktydzie są dostępne dla wszystkich. Traktat ten nie rozstrzygał jednak roszczeń terytorialnych (o nich niżej). Ważny jest do 2041 roku.

Obecnie są 53 kraje członkowskie, lecz zaledwie 29 z nich ma prawo do głosowania (ponieważ posiadają stację badawczą). Szczęśliwie wśród nich znajduje się Polska.

Tutaj możesz przeczytać traktat w języku polskim.

Roszczenia terytorialne

Roszczenia terytorialne mają państwa, które je zgłosiły przed podpisaniem Traktatu. Są to Wielka Brytania, Nowa Zelandia, Francja, Argentyna, Chile, Norwegia, Australia. Ponadto prawo do roszczeń mają Rosja (po ZSRR) i USA, które mają dzięki podpisaniu traktatu. Ponadto RPA i Peru formalnie zastrzegły sobie prawo do zgłaszania roszczeń, a Brazylia tylko wskazała „brazylijski obszar zainteresowań”, który formalnie nie ma charakteru roszczenia.

Co jednak po czasie wygaśnięcia traktatu?

Wtedy swoje roszczenia będą mogły zgłaszać: państwa, które przed podpisaniem traktatu rościły sobie prawa do ziem, pierwotni sygnatariusze traktatu oraz strony konsultatywne traktatu (wśród nich Polska).

Trzecia Rzesza

Trzecia Rzesza też miała roszczenia do Antarktydy – ziemie zwane Nową Szwabią. Wysłała tam trzy ekspedycje naukowe. Podczas jednej z nich po raz pierwszy użyto balonu nad tym kontynentem. Niemieckie roszczenie nigdy nie było oficjalnie cofnięte (za takowe uznaje się podpisanie kapitulacji). Ponadto Niemcy zostały sygnatariuszami Traktatu, czym zawiesiły swoje roszczenia, nigdy się o nie nie ubiegając.


Zdjęcia: „Nordpolarmeer Sektorenaufteilung” autorstwa rdb - Image:IBCAO_betamap.jpg. Licencja CC BY-SA 3.0 na podstawie Wikimedia Commons - https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Nordpolarmeer_Sektorenaufteilung.svg#/media/File:Nordpolarmeer_Sektorenaufteilung.svg

 

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s